اسم الهى مىباشند ، ولى اين اوصاف بر آنها به تبع ذات حق يا بالوراثه از او و براى وجود حق بالذات ثابت است ، لذا به حضرت ختمى مقام ، « رحمة للعالمين » اطلاق شده است و به لحاظ اتصاف به رحمت رحيميه و رحمانيه واسطهء در فيض و داراى مقام وساطت در ايجاد ، و نيز صاحب مقام شفاعت كليه و به اعتبار مقام و مرتبهء « أو أدنى » داراى مقام « إذن » است . و متجلى به اسم شفيع ، مجالى ولايت كليهء اويند از عترت و خواص اهل بيت او ، اين نيز يكى از علل تكرار دو اسم است . به اعتبارى از آنجا كه مفيض وجود سلطان هستى ، حق اول است و وجود به طور مطلق از صقع ربوبى است و اسم « رحمان » نظير اسم « اللّه » جامع جميع اسماى الهيه است ، اين اسم به اين اعتبار به غير حق اطلاق نشود . همان طورى كه اسم « اللّه » اسم اعظم و ام الأسماء است ، اسم رحمان نيز از جهت احاطه و سعه ، قرين اين اسم قرار گرفته است « قُلِ ادْعُوا اللَّهَ ، أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ ، أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى » ، لذا وارد است كه « كَتَبَ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ » و اين رحمت ، رحمت امتنانيه است كه مبدأ اصل وجود است كما اين كه اسم « اللّه » نيز اسم مضاف به جميع اعيان و وجود منبسط و رحمت واسعه و نفس رحمانى ، صورت اين اسم اعظم است . به اين اعتبار ، اسم رحيم ، اسم عام است لصفة خاصّة ، كما اين كه اسم رحمان ، اسم خاص است لصفة عامّة . لذا رحمت رحمانيه ، مخصوص به موجود خاص نمىباشد و به حالى از احوال تعلق ندارد ، ولى رحمت رحيميه ، اختصاص دارد به احوال سالكان و مظاهرى كه به واسطهء فراهم كردن موجبات قرب ، در مقام استجلاب فيوضات خاصهء حق برآمده‌اند و اسماى مشعر به غضب و قهر ، هرگز در نهايات وجود و مقام رجوع به حق و در نشآت بعد از موت بر آنان حكومت ننمايند ، در اين صورت ، موجودات به اعتبار مظهريت اين دو اسم مختلفند . عقول و نفوس كليه و حقايق موجود در عالم ملكوت و سكّان ملأ اعلى و